(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
12.66. అధ్యాయః 066
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Topics
భీష్మేణ యుధిష్ఠిరంప్రతి లోకస్య సరాజకత్వారాజకత్వాభ్యాం గుణదోషనిరూపణం॥ 1॥
Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Text

యుధిష్ఠిర ఉవాచ। 12-66-0x(5490)(67366)
చాతురాశ్రంయముక్తం తే చాతుర్వణ్యం తథైవ చ।
రాష్ట్రస్య యత్కృత్యతమం తన్మే బ్రూహి పితామహ॥ 12-66-1(67367)
భీష్మ ఉవాచ। 12-66-2x(5491)
రాష్ట్రస్య యత్కృత్యతమం రాజ్ఞ ఏవాభిషేచనం।
అనింద్రమబలం రాష్ట్రం దస్యవోఽభిభవంత్యుత॥ 12-66-2(67368)
అరాజకేషు రాష్ట్రేషు ధర్మో న వ్యవతిష్ఠతే।
పరస్పరం చ ఖాదంతి సర్వథా ధిగరాజకం॥ 12-66-3(67369)
ఇంద్రమేవ ప్రణమతే యద్రాజానమితి శ్రుతిః।
యథైవేంద్రస్తథా రాజా సంపూజ్యో భూతిమిచ్ఛతా॥ 12-66-4(67370)
నారాజకేషు రాష్ట్రేషు వస్తవ్యమితి వైదికం।
నారాజకేషు రాష్ట్రేషు హవ్యం వహతి పావకః॥ 12-66-5(67371)
అథ చేదధివేర్తేత రాజ్యార్థీ బలవత్తరః।
అరాజకాణి రాష్ట్రాణి హతవీరాణి వా పునః॥ 12-66-6(67372)
ప్రత్యుద్గంయాభిపూజ్యః స్యాదేతదత్ర సుమంత్రితం।
న హి రాజ్యాత్పాపతరమస్తి కించిదరాజకాత్॥ 12-66-7(67373)
స చేత్సమనుపశ్యేత సమగ్రం కుశలం భవేత్।
బలవాన్హి ప్రకుపితః కుర్యాన్నిః శేషతామపి॥ 12-66-8(67374)
భూయాంసం లభతే క్లేశం యా గౌర్భవతి దుర్దుహా।
అథ యా సుదుహా రాజన్నైవ తాం వితుదంత్యపి॥ 12-66-9(67375)
యదతప్తం ప్రణమతే న తత్సంతాపయంత్యుత।
యత్స్వయం నమతే దారు న తత్సంనామయంత్యపి॥ 12-66-10(67376)
ఏతయోపమయా ధీరః సన్నమేత బలీయసే।
ఇంద్రాయ స ప్రణమతే నమతే యో బలీయసే॥ 12-66-11(67377)
తస్మాద్రాజైవ కర్తవ్యః సతతం భూతిమిచ్ఛతా।
న ధనార్థో న దారార్థస్తేషాం యేషామరాజకం॥ 12-66-12(67378)
ప్రీయతే హి హరన్పాపః పరవిత్తమరాజకే।
యదాఽస్య తద్ధరంత్యన్యే తదా రాజానమిచ్ఛతి॥ 12-66-13(67379)
పాపా హ్యపి తదా క్షేమం న లభంతే కదాచన।
ఏకస్య హి ద్వౌ హరతో ద్వయోశ్చ బహవోఽపరే॥ 12-66-14(67380)
అదాసః క్రియతే దాసో హ్రియంతే చ బలాత్స్త్రియః।
ఏతస్మాత్కారణాద్దేవాః ప్రజాపాలాన్ప్రచక్రిరే॥ 12-66-15(67381)
రాజా చేన్న భవేల్లోకే పృథివ్యా దండధారకః।
జలే మత్స్యానివాభక్ష్యందుర్బలం బలవత్తరాః॥ 12-66-16(67382)
అరాజకాః ప్రజాః పూర్వం వినేశురితి నః శ్రుతం।
పరస్పరం భక్షయంతో మత్స్యా ఇవ జలే కృశాన్॥ 12-66-17(67383)
సమేత్య తాస్తతశ్చక్రుః సమయానితి నః శ్రుతం।
వాక్శూరో దండపరుషో యశ్చ స్యాత్పారదారికః॥ 12-66-18(67384)
యశ్చ నః సమయం భింద్యాత్త్యాజ్యా నస్తాదృశా ఇతి।
విశ్వాసార్థం చ సర్వేషాం వర్ణానామవిశేషతః।
తాస్తథా సమయం కృత్వా సమయేనావతస్థిరే॥ 12-66-19(67385)
సహితాస్తాస్తదా జగ్మురసుఖార్తాః పితామహం।
అనీశ్వరా వినశ్యామో భగవన్నీశ్వరం దిశ॥ 12-66-20(67386)
యం పూజయేమ సంభూయ యశ్చ నః ప్రతిపాలయేత్।
తాభ్యో మనుం వ్యాదిదేశ మనుర్నాభిననంద తాః॥ 12-66-21(67387)
మనురువాచ। 12-66-22x(5492)
బిభేమి కర్మణః పాపాద్రాజ్యం హి భృశదుష్కరం।
విశేషతో మనుష్యేషు మిథ్యావృత్తేషు నిత్యదా॥ 12-66-22(67388)
భీష్మ ఉవాచ। 12-66-23x(5493)
తమబ్రువన్ప్రజా మా భైర్విధాస్యామో ధనం తవ।
పశూనామథ పంచాంశం ధరణ్యస్య తథైవ చ॥ 12-66-23(67389)
ధాన్యస్య దశమం భాగం దాస్యామః కోశవర్ధనం।
కన్యాం శుల్కే చారురూపాం వివాహేషూద్యతాసు చ॥ 12-66-24(67390)
ముఖ్యేన శస్త్రపత్రేణ యే మనుష్యాః ప్రధానతః।
భవంతం తేఽనుయాస్యంతి మహేంద్రమివ దేవతాః॥ 12-66-25(67391)
స త్వం జాతబలో రాజందుష్ప్రధర్షః ప్రతాపవాన్।
సుఖే ధాస్యసి నః సర్వాన్కుబేర ఇవ నైర్ఋతాన్॥ 12-66-26(67392)
యం చ ధర్మం చరిష్యంతి ప్రజా రాజ్ఞా సురక్షితాః।
చతుర్థం తస్య ధర్మస్య త్వత్సంస్థం నో భవిష్యతి॥ 12-66-27(67393)
తేన ధర్మేణ మహతా సుఖం లబ్ధేన భావితః।
పాహ్యస్మాన్సర్వతో రాజందేవానివ శతక్రతుః॥ 12-66-28(67394)
విజయాయ హి నిర్యాహి ప్రతపత్రశ్మివానివ।
మానం విధమ శత్రూణాం ధర్మం జనయ నః సదా॥ 12-66-29(67395)
స నిర్యయౌ మహాతేజా బలేన మహతా వృతః।
మహాభిజనసంపన్నస్తేజసా ప్రజ్వలన్నివ॥ 12-66-30(67396)
తస్య దృష్ట్వా మహత్వం తే మహేంద్రస్యేవ దేవతాః।
అపతత్రసిరే సర్వే స్వధర్మే చ దదుర్మనః।
`వర్ణినశ్చాశ్రమాశ్చైవ ంలేచ్ఛాః సర్వే చ దస్యవః॥' 12-66-31(67397)
తతో మహీం పరియయౌ పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్।
శమయన్సర్వతః పాపాన్స్వకర్మసు చ యోజయన్॥ 12-66-32(67398)
ఏవం యే భూతిమిచ్ఛేయుః పృథివ్యాం మానవాః క్వచిత్।
కుర్యూ రాజానమేవాగ్రే ప్రజానుగ్రహకారణాత్॥ 12-66-33(67399)
నమస్యేరంశ్చ తం భక్త్యా శిష్యా ఇవ గురుం సదా।
దేవా ఇవ చ దేవేంద్రం నరా రాజానమంతికాత్॥ 12-66-34(67400)
సత్కృతం స్వజనేనేహ పరోఽపి బహుమన్యతే।
స్వజనేన త్వవజ్ఞాతం పరే పరిభవంత్యుత॥ 12-66-35(67401)
రాజ్ఞః పరైః పరిభవః సర్వేషామసుఖావహః।
తస్మాచ్ఛత్రం చ పత్రం చ వాసాంస్యాభరణాని చ॥ 12-66-36(67402)
భోజనాన్యథ పానాని రాజ్ఞే దద్యుర్గృహాణి చ।
ఆసనాని చ శయ్యాశ్చ సర్వోపకరణాని చ॥ 12-66-37(67403)
గోప్తా చాస్య దురాధర్షః స్మితపూర్వాభిభాషితా।
ఆభాషితశ్చ మధురం ప్రత్యాభాషేత మానవాన్॥ 12-66-38(67404)
కృతజ్ఞో దృఢభక్తిః స్యాత్సంవిభాగీ జితేంద్రియః।
ఈక్షితః ప్రతివీక్షేత మృదు వల్గు చ చర్జు చ॥ ॥ 12-66-39(67405)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే శాంతిపర్వణి రాజధర్మపర్వణి షట్షష్టిమోఽధ్యాయః॥ 66॥

Mahabharata - Shanti Parva - Chapter Footnotes

12-66-4 ఇంద్రమేవ ప్రవృణుతే ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-66-12 ధనాదేరర్థ ఉపభోగః॥
12-66-18 వాక్శూరో నిష్టురభాషీ। దండపరుష ఉగ్రదండః॥
12-66-23 కర్తౄనేనో గమిష్యతి ఇతి ఝ. పాఠః॥
12-66-24 వివాహేసూద్యతాసు కన్యాసు శుల్కే మౌల్యప్రసంగే సతి సురూపాం కన్యాం తుభ్యం దాస్యామ ఇత్యర్థః॥
12-66-25 శస్త్రపత్రేణ శస్త్రేణ వాహనేన చ। ప్రధానతః శ్రేష్టాః। ప్రథమార్థే తసిః॥
12-66-29 మానం దర్పం। విధమ నాశయ॥
12-66-31 అపతత్రసిరే త్రాసం ప్రాప్తాః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.